معاون وزير‌كار با اعلام تجديدنظر در سياست‌هاي راهبردي اشتغال‌زايي:وام‌گيرندگان به بيكاران بدهكار تبديل شده‌اند
محمد جهرمي وزير كار چندي پيش در گفت‌وگو با نشريه برنامه اركان معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي، از پرداخت تسهيلات بانكي 30 هزار ميليارد توماني به متقاضيان ... ادامه خبر
 
 
 
طرح تحقيقات صنعتي، آموزش و اطلاع رساني (تاوا)
صندوق حمايت از تحقيقات و توسعه صنايع الكترونيك
طرح توسعه كارآفريني سازمان گسترش و نوسازي

 
 
آرشيو مقالات
 
مشخصات مقاله

عنوان مقاله : ساز و كارهاي مديريت توسعه كارآفريني در كشور
   تاريخ مقاله : 1386/07/29
   نويسنده : سایت کارآفرینی صنعت نفت
   مترجم : -
   موضوعات : اقتصاد ايران
   منبع : سایت کارآفرینی صنعت نفت

چكيده مقاله نقش و اهميت كارآفريني به عنوان محرك توسعه، در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه بيش از گذشته نزد دولت‌، سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان كشور مطرح مي‌باشد. طي چند سال اخير، دولتها به طور جدي به تشويق كارآفريني پرداخته‌اند. با توجه به ساختار اقتصادي – اجتماعي و سياسي كشورها، نياز كارآفرينان نيز متفاوت است. بنابراين شناخت و آگاهي نسبت به اين نيازها براي تعيين سياست‌ها و برنامه‌هاي دولت ضروري است . در اين خصوص دولت‌ها با فراهم نمودن شرايط و تسهيلات لازم براي شروع فعاليت كارآفرينان نقش مؤثري در توسعه كارآفريني ايفا مي‌نمايند. ارتقاء مهارتهاي انساني از طريق اموزش، ارائه خدمات گسترده مشاوره‌هاي مالي و مديريتي، توسعه شبكه‌هاي اطلاع‌رساني از طريق اينترنت و ... از جمله اقداماتي است كه دولت با همكاري بخش‌هاي غيردولتي مي‌تواند در راستاي توسعه كارآفريني انجام دهد
متن مقاله نقش و اهميت كارآفريني به عنوان محرك توسعه، در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه بيش از گذشته نزد دولت‌، سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان كشور مطرح مي‌باشد. طي چند سال اخير، دولتها به طور جدي به تشويق كارآفريني پرداخته‌اند. با توجه به ساختار اقتصادي – اجتماعي و سياسي كشورها، نياز كارآفرينان نيز متفاوت است. بنابراين شناخت و آگاهي نسبت به اين نيازها براي تعيين سياست‌ها و برنامه‌هاي دولت ضروري است . در اين خصوص دولت‌ها با فراهم نمودن شرايط و تسهيلات لازم براي شروع فعاليت كارآفرينان نقش مؤثري در توسعه كارآفريني ايفا مي‌نمايند. ارتقاء مهارتهاي انساني از طريق اموزش، ارائه خدمات گسترده مشاوره‌هاي مالي و مديريتي، توسعه شبكه‌هاي اطلاع‌رساني از طريق اينترنت و ... از جمله اقداماتي است كه دولت با همكاري بخش‌هاي غيردولتي مي‌تواند در راستاي توسعه كارآفريني انجام دهد.
علي رغم اهميت كارآفريني در توسعه اقتصادي و اشتغال در كشور، تاكنون ساختار و مديريت منسجم براي سياستگذاري، برنامه‌ريزي، حمايت، هدايت و نظارت بر توسعه كارآفريني در تشكيلات دولت استقرار نيافته و مجموعه اقدامات انجام شده به صورت پراكنده در حوزه‌هاي مختلف پيگيري مي‌شود. بنابراين در گزارش حاضر كه برگرفته از گزارش ساز و كارهاي مديريت توسعه كارآفريني در كشور تهيه شده توسط معاونت برنامه ريزي منابع انساني و توسعه كارآفريني وزارت كار و امور اجتماعي است ضمن تشريح وظايف و قلمرو مجموعه هاي تاثير گذار در توسعه كارآفريني، ساختاري پيشنهادي براي مديريت امور فوق ارائه گرديده است.

 دستگاههاي مرتبط با كارآفريني
1- وزارت كار و امور اجتماعي
در استراتژي‌هاي وزارت كار و امور اجتماعي به موارد زير اشاره شده است كه تحقق آن نيازمند ساز و كار لازم براي مديريت توسعه كارآفريني در كشور مي باشد:
1- توسعه اشتغال مولد و پايدار براساس شكوفايي اقتصادي و مزيت‌هاي كشوري و منطقه‌اي و راهبري مناسب بنگاه‌هاي كسب و كار و كارآفرينان با تنظيم بازارهاي چهارگانه (كالا و خدمات، سرمايه، كار، پول)
2- حمايت و توسعه شركتهاي مادر تخصصي و مراكز رشد كارآفريني و خوشه‌هاي صنعتي
3- توسعه زمينه‌هاي اشتغال و فرصت‌هاي شغلي جديد با حمايت و هدايت كارآفرينان و نيروهاي خلاق و مبتكر
4- بهره‌گيري از امكانات و ظرفيت‌هاي تمامي دستگاه‌ها در امر اشتغال و كارآفريني

براي تحقق استراتژي‌هاي فوق، در تشكيلات وزارت كار و امور اجتماعي يك معاونت، تحت عنوان معاونت كارآفريني پيگير تحقق استراتژيهاي فوق مي باشد. همچنين در اين رابطه و بمنظور تقويت موضوع و توجه بيشتر دستگاهها به موضوع كار آفريني ، با پشنهاد وزارت كار و امور اجتماعي ( معاونت كارآفريني) و تصويب هيات وزيران در سال 1384 كليه وزارتخانه ها موسسات دولتي كه حيطه اختيارات و وظايف آنها مرتبط با موضوع كارآفريني مي باشند بر حسب تشخيص وزارت كار و امور اجتماعي مي توانند به ايجاد دفاتر كارآفريني اقدام نمايند كه شرح وظايف دفتر مذكور تدوين و ارايه گرديده است.
همچنين درسال 1385نيز وزارت كار و امور اجتماعي در جهت توسعه كارآفريني و حمايت از مراكز رشد پاركهاي فناوري متن مصوبه اي را جهت تصويب به هيات وزيران ارايه نموده است .

2- مراكز رشد و پارك‌هاي علم و فنّاوري در ايران
افزايش روزافزون فاصله بخش‌هاي اقتصادي با دانشگاه‌ها و موسسات فنّاوري موجب پيدايش سازمان‌هاي جديدي با عنوان مراكز رشد و پاركهاي فناوري با هدف كاهش اين فاصله و كاربردي كردن نتايج تحقيقات در جامعه گرديده است. اين سازمان‌ها كه در ابعاد مختلف و با طيف گسترده‌اي از شرح وظايف ايجاد شده‌اند، همگي يك هدف مشترك يعني كمك به تكميل حلقه‌هاي واسط مابين بخش‌هاي اقتصادي جامعه (صنايع، كشاورزي و خدمات ) و بخش‌هاي علمي‌ و آموزشي جامعه ( دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشي) را تعقيب مي‌نمايند. علاوه بر اين افزايش ضريب موفقيت واحدهاي فنّاور از طريق اجتماع آن‌ها در يك محل و كاهش هزينه‌هاي آن‌ها به كمك ارائه خدمات پژوهشي متمركز از ديگر اهداف اصلي اين سازمان‌ها به شمار مي‌روند. موفقيت اين سازمان‌ها، كه در بسياري از كشورها نقش اساسي در رشد، توسعه علمي ‌و اقتصادي داشته، موجب تكثير سريع اين الگو در كشورهاي مختلف شده است. بسته به ظرفيت علمي‌ و اقتصادي، اين سازمان‌ها به لحاظ حجم فعاليت در سه رده مختلف مراكز رشد واحدهاي فنّاور، پارك‌هاي علم و فنّاوري و شهرك‌هاي علم و فنّاوري در جهان شكل گرفته‌اند.
در ارتباط با حمايت‌هاي قانوني صورت گرفته از پاركهاي علم و فنّاوري مي‌توان به ماده (47 ) قانون برنامه چهارم توسعه اشاره نمود، در اين قانون عنوان شده است كه به منظور ايجاد و توسعه شركت‌هاي دانش محور و تقويت همكاري‌هاي بين‌المللي، اجازه داده مي‌شود واحدهاي پژوهشي، فنّاوري و مهندسي مستقر در پارك‌هاي علم و فنّاوري در جهت انجام ماموريت محوله، از مزاياي قانوني مناطق آزاد در خصوص روابط كار، معافيت‌هاي مالياتي و عوارض، سرمايه گذاري خارجي و مبادلات مالي بين‌المللي برخوردار گردند. پارك‌هاي علم و فنّاوري از نظر مالي مشمول آيين نامه مالي و معاملاتي دانشگاه‌ها مي‌باشند. از جمله منابع مالي پارك‌ها مي‌توان موارد زير را بر شمرد:
Ÿ بودجه سالانه كه از محل اعتبارات عمومي‌كشور تامين مي‌شود.
Ÿ درآمد حاصل از فعاليت‌ها و خدمات پارك‌ها
Ÿ كمك‌ها و هداياي اشخاص حقيقي و حقوقي
Ÿ عقد قراردادهاي پژوهشي و اجرائي با سازمان‌هاي دولتي و غيردولتي

ازجمله مصوباتي كه براي ضابطه‌مند نمودن فعاليت‌هاي مراكز رشد و پارك‌هاي فنّاوري مورد تصويب قرار گرفته مي‌توان به موارد زير اشاره نمود:
1. آيين نامه تاسيس و راه اندازي مراكز رشد واحدهاي فنّاوري (انكوباتورها)
2. اساسنامه مراكز رشد واحدهاي فنّاوري
3. آيين نامه تاسيس و راه‌اندازي پارك‌هاي علم و فنّاوري
4. اساسنامه پارك‌هاي علم و فنّاوري
5. اساسنامه شهرك‌هاي علمي ‌و تحقيقاتي
6. ماده (47 ) قانون چهارم توسعه
7. آيين نامه اجرايي ماده 47 قانون برنامه چهارم توسعه

مركز رشد واحدهاي فنّاوري (انكوباتور) ، مركزي است تحت مديريت متخصصين حرفه اي كه با ارائه خدمات حمايتي از ايجاد و توسعه حرفه هاي جديد توسط كارآفريناني كه در قالب واحدهاي نوپاي فعال در زمينه هاي مختلف منتهي به فنّاوري متشكل شده اند و اهداف اقتصادي مبتني بر دانش و فن دارند، پشتيباني مي كند. اين خدمات، به عنوان مثال، شامل موارد زير است:
• تامين محل كار (به صورت اجاره)
• خدمات آزمايشگاهي و كارگاهي
• خدمات اطلاع رساني
• خدمات مالي و اعتباري
• آموزش هاي تخصصي ويژه
• خدمات مديريتي
• خدمات حقوقي
• پروژه يابي و بازاريابي
آنچه از مطالعه وضعيت ايران در مقايسه با ديگر كشورها در اين خصوص نشان مي‌دهد فقدان نهادي است كه با جايگاه قانوني و برخوردار از اختياراتي كه قانون براي آن وضع نموده است بتواند سياستگذار و حامي ‌مراكز رشد و پارك‌هاي فنّاور باشد. اهداف مراكز رشد بشرح زير مي‌باشد:
1- بستر سازي جهت تجاري كردن دستاوردهاي تحقيقاتي
2- ايجاد زمينه كارآفريني و حمايت از نوآوري و خلاقيت نيروهاي محقق جوان
3- رونق اقتصاد محلي مبتني بر فنّاوري
4- ايجاد فضاي لازم جهت گسترش واحد هاي كوچك و متوسط دانش مدار و فنّاور فعال در زمينه هاي فنّاوري
5- بستر سازي براي ايجاد فرصت هاي شغلي مناسب به منظور جذب كارآفرينان و دانش آموختگان دانشگاهي در زمينه هاي فنّاوري
6- ايجاد شرايط مناسب براي توليد و توسعه محصولات و فرآيندهاي فنّاوري قابل عرضه به بازار
پارك علم و فنّاوري ،سازماني است كه بوسيله متخصصين حرفه اي مديريت مي شود و هدف اصلي آن افزايش ثروت در جامعه از طريق ارتقاء فرهنگ نوآوري و رقابت در ميان شركت هاي حاضر در پارك و موسسه هاي متكي بر علم و دانش است . براي دستيابي به اين هدف يك پارك علمي ، جريان دانش و فنّاوري را در ميان دانشگاهها ، موسسه هاي تحقيق و توسعه ، شركت هاي خصوصي و بازار ، به حركت انداخته و مديريت مي كند و رشد شركت هاي متكي بر نورآوري را از طريق مراكز رشد (انكوباتورها ) و فرايندهاي زايشي تسهيل مي كند . پارك هاي علمي و فنّاوري همچنين خدمات ديگري با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهاي كاري و تسهيلات با كيفيت بالا فراهم مي نمايد .

3- معاونت علوم و فناوري نهاد رياست جمهوري
رئوس برنامه‌هاي معاونت علم و فناوري رياست جمهوري كه وظيفه راهبري، هماهنگي، حمايت و پيشبرد امور راهبردي مربوط به علم و فناوري در كشور را عهده‌دار است بشرح زير مي‌باشد.

1- تحول در سامانه علم و فناوري
از طريق :
1-1- باز تعريف هدفها و مأموريتهاي مراكز موجود در سامانه اعم از دانشگاه، مركز پژوهش، مركز تحقيق و توسعه صنعتي، پارك و شهرك علم وفناوري
1-2- مهندسي ساختار موجود (تعديل، تصحيح، ادغام و ايجاد مراكز)
1-3- تحول در اصول ضوابط برآورد و توزيع بودجه‌هاي پژوهشي
1-4- نظارت و ارزيابي و اعمال بازخورد‌هاي حاصل شده

2- كمك به ايجاد و تقويت نهضت توليد علم و جنبش نرم‌افزاري
- تشكيل دفتر با ستاد نهضت توليد علم و جنبش نرم‌افزاري در معاونت كه وظيفه آن:
1- هماهنگ سازي و ارتقاي جشنواره‌ها و جايزه‌هاي علمي موجود در كشور
2- كمك به عرضه دانش‌هاي ايراني به مجامع جهاني بويژه در حوزه معارف اسلامي و رشته‌هاي علوم انساني
3- همكاري نزديك با حوزه‌هاي علميه

3- توليد و توسعه بومي كلان فناوريهاي نوين
1- تشكيل بنياد ملي فناوريهاي نوين در معاونت كه وظيفه:
1- راهبري و حمايت از توليد، كسب و بومي‌سازي فناوريهاي نوين
2- سياستگذاري و راهبري عالي پروژه‌هاي ملي كسب و توليد فناوري
3- همكاري‌هاي بين‌المللي در جهت تامين منافع كشور در سطح گسترده
4- دفتر همكاريهاي فناوري رياست جمهوري و ستادهاي مرتبط با آن نظير ستاد ويژه فناوري نانو هسته اوليه بنياد ملي فناوريهاي نوين را شكل خواهند داد.

4- پشتيباني و بهره‌مندي از نخبگان
4-1- حفظ و بكارگيري نخبگان و پشتيباني از آنان در راستاي ارتقاء توليد علم، فناوري و توسعه علمي و متوازن كشور و احراز جايگاه برتر علمي، فناوري و اقتصادي در منطقه براساس سند چشم‌انداز عبارت از اساسنامه نخبگان آورده شده است)
4-2- تعيين جايگاه صندوق حمايت از پژوهشگران در بنياد ملي نخبگان

5- تحقق و تقويت همكاريهاي دانشگاه و صنعت
اثربخش ساختن علم در جامعه و بهره‌گيري از دستاوردهاي علمي در بخش‌هاي مختلف اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي
5-1- تشكيل ستاد همكاريهاي دانشگاه و صنعت در معاونت
برنامه‌هاي ستاد همكاريهاي دانشگاه و صنعت
- برنامه‌ريزي و تامين حضور مديران و كارشناسان ارشد صنعت در دانشگاه
- كمك به مسأله يابي واقعي در پژوهش‌هاي دانشگاهي
- تشكيل قطب‌هاي علم و صنعت
- اعطاي جايزه به فعالان همكاريهاي دانشگاه و صنعت
- ساماندهي فرصت مطالعاتي و تحقيقاتي استادان در صنعت و بازآموزي كارشناسان صنعتي در دانشگاه
ساير واحدهاي مرتبط با معاونت علم و فناوري نهاد رياست جمهوري بشرح زير مي‌باشند:

1- بنياد نخبگان
وظيفه بنياد مذكور برنامه‌ريزي و سياستگذاري براي شناسايي، هدايت، حمايت مادي و معنوي نخبگان، جذب، حفظ و توسعه علمي و متوازن كشور و احراز جايگاه برتر علمي، فناوري و اقتصادي در منطقه بر اساس سند چشم‌انداز كشور در افق 1404 مي باشد.
2- صندوق حمايت از پژوهشگران كشور
وظيفه صندوق ارائه كمك‌ها و خدمات حمايتي مادي و معنوي به پژوهشگران ايراني اعم از حقيقي و حقوقي براي شكوفايي امور تحقيقاتي در راستاي توليد علم و فناوري و بهره‌مند شدن مردم از نتايج آنها در كشور است.

3- ستاد ويژه توسعه فناوري نانو
وظيفه ستاد بشرح زير ميباشد:
4-1- دستيابي به سهم مناسبي از تجارت جهاني با استفاده از فناوري نانو
4-2- ايجاد زمينه مناسب جهت بهره‌مندي از مزاياي فناوري نانو در راستاي ارتقاء كيفيت زنده به مردم
4-3- نهادينه شدن توسعه پايدار و پوياي علوم، فناوري و صنعت نانو

4- دفتر همكاريهاي فناوري
دفتر همكاريهاي فناوري رياست جمهوري نيز در زمينه نيازسنجي، هماهنگي انتقال فناوري هاي پيشرفته و حمايت از توليد آنها در داخل كشور فعاليت مي نمايد.

ساختار پيشنهادي مديريت كارآفريني

نتايج حاصل از مطالعات مباني و تطبيقي انجام شده نمايانگر آنست كه :
1- در عصر حاضر نقش كارآفريني در توسعه اقتصادي جمهوري اسلامي ايران حياتي است .
2- توسعه كارآفريني و كارآفرينان نياز به حمايت دولت دارد.
3- فناوري زير ساخت كارآفريني مي باشد.
4- فناوري موضوعي است فرابخش كه دستگاهها و نهادهاي متعددي در سطوح راهبردي و اجرايي در آن ذيمدخل ميباشند.
5- فقدان نهادي كه با جايگاه قانوني و برخوردار از اختياراتي كه قانون براي آن وضع نموده است بتواند سياستگذار و حامي ‌مراكز فنّاوري كشور باشد كاملا مشهود است.
6- علي رغم اهميت كارآفريني در توسعه اقتصادي و اشتغال در كشور، تاكنون ساختار و مديريت منسجم براي سياستگذاري، برنامه‌ريزي، حمايت، هدايت و نظارت بر توسعه كارآفريني در تشكيلات دولت استقرار نيافته و مجموعه اقدامات انجام شده به صورت پراكنده در حوزه‌هاي مختلف پيگيري مي‌شود.

با توجه به موارد فوق ايجاد سازمان يا نهادي فرابخش در زير مجموعه رياست جمهوري براي تامين موارد فوق ضروري است. در ايجاد سازمان مذكور نيازي به گسترش تشكيلات دولت نمي باشد و ميتوان از ادغام تشكيلات واحدهاي موجود در نهاد رياست جمهوري ( شامل: معاونت علم وفناوري ، بنياد امور نخبگان، صندوق حمايت از پژوهشگران و دفتر همكاريهاي فناوري ) و وزارت كار و امور اجتماعي (سازمان آموزشهاي فني و حرفه اي ) استفاده نمود.